Tuesday, 23 October 2012

ဒိုမီနို္ျဖစ္စဥ္ (Domino effect)




ဒိုမီနို (အက်ဳိးသက္ေရာက္မွူ)  ျဖစ္စဥ္

ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေနထုိင္ရာ ေလာကမွာ ဒီျဖစ္စဥ္ကို မၾကာခဏ အသြင္အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ လက္တေလာ ရခုိင္အေရးအခင္း၊ ျမန္မာ့ နိုင္ငံေရး ျဖစ္စဥ္ တို႔လို သိသာ ထင္ရွားတဲ့ ကိစၥေတြမွစလို႔ စာမွန္မွန္မက်က္တဲ့ ေက်ာင္းသားတစ္ေယာက္ စာေမးပဲြ က်ရျခင္း စတဲ့ သာမန္ကိစၥေတြ အထိ အားလံုးဟာ ဒိုမီႏိုျဖစ္စဥ္မွာ အႀကံဳးဝင္ေနပါတယ္။
ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္ ဆိုတာ ေသးငယ္တဲ့ ေျပာင္းလဲမူေလး တစ္ခုရဲ႕ သက္ေရာက္မွူကေန အစျပဳၿပီး ေနာက္ အလားတူ အက်ိဴးဆက္တစ္ခုကို ျဖစ္ေစျခင္း၊ အဲဒီ အက်ိဳးဆက္ကေန အေၾကာင္းတစ္ခုျဖစ္လာၿပီး ေနာက္ထပ္ အက်ိဳးဆက္တစ္ခုကို ျဖစ္ေစျခင္း စသည္ျဖင့္ ဆင့္ကဲဆင့္ကဲ ျဖစ္သြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္မ်ိဳးကို ေခၚပါတယ္။ ပံုမွာေတြ႕ရတဲ့အတိုင္း ဒိုမီနို(ဒိုးဇက္) ျပားေလးေတြကို အစီအရီ ေထာင္ထားရာကေန ေရွ႕ဆံုးက အျပားေလးကို တြန္းလွဲလိုက္ရင္ သူကေန ေနာက္တစ္ျပားကို တုိက္လွဲ၊ ေနာက္တစ္ျပားကို တိုက္လွဲနဲ႔ ေနာက္ဆံုး တုိက္လွဲလို႔ရသေလာက္ ဆက္တိုက္ ျဖစ္သြားတဲ့ ျဖစ္စဥ္မ်ိဳးပါ။
တကယ္လို႔ ဒီျဖစ္စဥ္ဟာ ဒိုမီနိုျပား နည္းနည္း နဲ႔ပဲ ရပ္တန္႔သြားရင္ ဒါမွမဟုတ္ အေရးမပါ ေသးငယ္တဲ့ ဒိုမီနိုျပားေလးေတြပဲ ျဖစ္ခဲ့ရင္ေတာ့ လူမသိသူမသိနဲ႔ ၿပီးသြားမွာပါ။ chain reaction လို႔ေခၚတဲ့ ဆင့္ကဲ အက်ဳိးသက္ေရာက္မွူ မ်ားလာရင္၊ impact ေခၚ အက်ဳိးသက္ေရာက္မွူ ႀကီးက်ယ္လာရင္ေတာ့ ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္ကို ပိုထင္ရွားလာေစပါတယ္။ ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္လို႔ ဆိုလိုက္တိုင္းလဲ အကုန္ အဆိုးဘက္ကိုပဲ ဦးတည္ေနတယ္လို႔ ဆိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ အေၾကာင္းေၾကာင့္ အက်ိဳးျဖစ္လာတဲ့ ဆင့္ကဲ ျဖစ္စဥ္သဘာဝ ကိုသာ ဆိုလိုျခင္းပါ။

 
ဒါဆိုရင္ မလိုလားအပ္တဲ့ ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္တစ္ခုကို ဘယ္လို တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ရမလဲ။ အေျဖကေတာ့
(၁) ၿပိဳလဲေတာ့မယ္ (သို႔မဟုတ္) ေနာက္တစ္ခုကို တုိက္လွဲေတာ့မယ့္ ဒိုမီနိုကို အရင္ေတြ႔ေအာင္ရွာပါ
(၂) ၎ကို အစဥ္တန္းမွေန အျမန္ဆံုး ဖယ္ထုတ္ပါ
(၃) လဲသြားတဲ့ ဒိုမီနိုေတြကို ျပန္ေထာင္ပါ။
ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္ တစ္ခုျဖစ္လာရင္ အရင္ဆံုးလုပ္ရမယ့္ အလုပ္က ဆက္တိုက္ၿပိဳလဲမွူေတြ ရပ္တန္႔သြားေအာင္ အျမန္ဆံုး ျဖတ္ေတာက္ပစ္ဖို႔ ပါပဲ။ ၿပီးမွသာလွ်င္ ၿပိဳလဲသြားတာေတြကို ျပန္လည္ တည့္မတ္ျခင္းကို လုပ္သင့္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္ ရဲ႕သေဘာကိုက ဆင့္ကဲ သက္ေရာက္နိုင္ခြင့္ ရွိသ၍ ဆက္ျဖစ္သြားမွာျဖစ္တဲ့ အတြက္ တားဆီးမွူေနာက္က်ေလ ၿပိဳလဲမွူပိုမ်ားေလ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီသေဘာတရားဟာ ရိုးရွင္းလြယ္ကူသေလာက္ တကယ့္လက္ေတြ႔မွာလည္း အသံုးဝင္လွတာကို ေတြ႔ရမွာပါ။ ဥပမာ တစ္ခုအေနနဲ႔ စာေမးပဲြကို မသမာတဲ့နည္းနဲ႔ ေျဖေနၾကတဲ့ ေက်ာင္းသားမ်ား အျဖစ္ကို ဒိုမီနိုျဖစ္စဥ္ မိုဒယ္မွာ တင္ၾကည့္ရေအာင္။ ဒီလိုလူငယ္မ်ိဳးဟာ လံုေလာက္တဲ့ အေျခခံ အရည္အခ်င္းမျပည့္ဝတဲ့ အတြက္ လုပ္ငန္းခြင္မွာ သင္ယူမွူေႏွးေကြးမယ္၊ ထုတ္လုပ္မွူညံ့မယ္ ေနာက္တစ္ခါထပ္ၿပီး  မရုိးမသား လုပ္ဖို႔ကိုလဲ ဝန္မေလးေတာ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ အျမန္တားဆီးအပ္တဲ့ ျဖစ္စဥ္မ်ိဳးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ဒိုမီနိုျပားေလးေတြ အေနနဲ႔ ၾကည့္ရင္
(၁) အရည္အခ်င္း မျပည့္မွီပဲ ေအာင္ျခင္း (သို႔) စာေမးပြဲက်ျခင္း
(၂) စာေမးပြဲကို မရိုးမသားေျဖျခင္း
(၃) သင္ခန္းစာကို ေကာင္းစြာနားလည္ေအာင္ အားမထုတ္ျခင္း
(၄) အစဥ္အလာ ႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္မွ ၎ အေျခအေနသုိ႔ တြန္းပို႔ျခင္း
ဒီမိုဒယ္မွာ ဆုိရင္ (၄)ေၾကာင့္ (၃) လဲ၊ (၃)ေၾကာင့္ (၂) လဲ၊ (၂)ေၾကာင့္ (၁) လဲ ျဖစ္ လာနိုင္ပါတယ္။ ဒါဆို အခု ဘယ္ဒိုမီနိုက လဲေတာ့မလဲ….. ဒါဟာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ေက်ာင္းသားလူငယ္တစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ နံပါတ္(၄) ဟာ လဲေနပါၿပီ။ သူ႔အေနနဲ႔ အျမန္ဆံုးလုပ္ရမွာက နံပါတ္ (၃)ကို ဆြဲထုတ္ဖို႔ပါပဲ။ ဆိုလိုတာက သင္ခန္းစာကို နားလည္ေအာင္ အားထုတ္ဖို႔ပါ။  ဒါမွ (၂) နဲ႔ (၁) တုိ႔ ဆက္မလဲ မွာျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူ လူႀကီးပိုင္းအေနနဲ႔ကေတာ့ (၄) နဲ႔ (၃) ဟာ သူတုိ႔ ရုတ္တရက္ ဆြဲမထုတ္နိုင္တဲ့ ဒိုမီနိုေတြျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စာေမးပဲြမ်ားကို စည္းကမ္းတင္းက်ပ္ ျခင္းအားျဖင့္ (၂)ကို ဆြဲထုတ္ၿပီး ျဖစ္စဥ္ကို အျမန္ရပ္ေအာင္ လုပ္ရပါမယ္။ ၿပီးတာနဲ႔ (၄)နဲ႔(၃)ကို ျပန္ေထာင္ဖို႔ ႀကိဳးစားရပါမယ္။ ဒါဟာ ျဖစ္စဥ္ကို အက်ဥ္းရုံး ေဖၚျပျခင္းသာ ျဖစ္ၿပီး ဒီထက္ပို က်ယ္ျပန္႔စြာ စဥ္းစားနိုင္ေလ ပိုထိေရာက္စြာ တားနိုင္ေလ ျဖစ္မွာပါ။
ရခုိင္ အေရးအခင္းမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ေျပာတဲ့ “ပထမဆံုး ျဖစ္သြားတဲ့ အမွူကို တရားဥပေဒ အတုိင္း လွ်င္ျမန္စြာ တုန္႔ျပန္ေဆာင္ရြက္ဖို႔” ဆိုတာဟာ လဲေနတဲ့ ဒိုမီနိုကို ေနာက္တစ္ခုကို ထပ္မတုိက္လွဲခင္ ဆြဲထုတ္ဖို႔ ဆိုလိုတာပါ။ ေႏွးသြားတဲ့ အတြက္ ရလဒ္ကေတာ့ ျမင္ၾကတဲ့ အတုိင္းပါပဲ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ လူေတြ ထပ္ေသရတာဟာ မလိုလားအပ္တဲ့ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အခုေန မွာ ရခုိုင္ျပည္နယ္တြင္း မွ်တတဲ့ တရားဥပေဒ စိုးမိုးမွူနဲ႔ ေနာက္ထပ္ ေသြးထိုးလွူံ႕ေဆာ္မွူေတြ ထပ္မလုပ္ဖို႔ အလြန္ အေရးႀကီးပါတယ္။ ဒါကို အျမန္ဆံုး ျဖစ္ေအာင္လုပ္ၿပီးမွ အရင္ေခတ္ အဆက္ဆက္က လဲခဲ့ရတဲ့ ဒိုမီနိုေတြကို ျပန္ေထာင္ရမွာပါပဲ။
ဒီထက္ပိုၿပီး ျဖန္႔က်က္ေတြးမယ္ဆိုရင္ ဗုဒၶဘုရားရွင္ရဲ႕ ပဋိစၥသမုပါဒ္ လည္ျခင္းျပတ္ျခင္း တရားတို႔ဟာလည္း လဲၿပီးသား အရာေတြကို ျပန္ေထာင္ဖို႔ ႀကိဳးစားတာထက္ လဲေတာ့မယ့္ အရာကို သိဖို႔နဲ႔ အျမန္ဆြဲထုတ္ဖို႔ လမ္းညႊန္ျခင္းမ်ား ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒါမွသာလွ်င္ သံသရာတစ္ေလွ်ာက္လံုး ဆက္လဲစရာ မလိုေတာ့မွာပါ။ ပဌာန္းေဒသနာေတာ္ဟာလည္း ဒီသေဘာအတိုင္းပါပဲ။ ကြ်န္ေတာ့္လို သာမန္လူတစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ ေရွ႕ဘဝေနာက္ဘဝ မဂ္ဖိုလ္ နိဗၺာန္ ဆိုတာေတြ ကိုေဝဖန္နိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းမရွိေသးပါဘူး။ သို႔ေပမယ့္ တရားေတာ္ေတြထဲမွာ ယခုလို ယုတၱိယုတၱာ က်က် သဘာဝေလာကနဲ႔ ကိုက္ညီတဲ့ အေတြးအေခၚေတြကို လွစ္ခနဲ ေတြ႔ရရုံနဲ႔ ဗုဒၶဘုရားရွင္ရဲ႕ ဉာဏ္ေတာ္ကို ၾကည္ညိဳရပါတယ္။
နိဂံုးခ်ဴပ္ေနနဲ႔ တင္ျပလိုတာကေတာ့ ကိစၥတစ္ခုကို အေၾကာင္းအက်ိဳးဆက္စပ္ၿပီး သရုပ္ခြဲ စဥ္းစားသင့္ေၾကာင္း၊ အဓိက အခ်က္ကို ဖမ္းမိဖို႔လိုေၾကာင္း နဲ႔ အလွ်င္အျမန္ တုန႔္ျပန္ေဆာင္ရြက္ဖို႔ အေရးႀကီးေၾကာင္းတို႔ပါပဲ ခင္ဗ်ား။

_______
ကြန္းေဇာ္

No comments:

Post a Comment